Повеќето луѓе имаат помеѓу 10 и 40 бенки, но иако повеќето се безопасни, важно е да се знае како да се препознаат промените што би можеле да укажуваат на рак на кожата. Меланомот, најопасната форма на рак на кожата, е многу излечива ако се открие рано. Петгодишната стапка на преживување кај меланомите кои се лекуваат пред да се прошират на лимфните јазли е дури 99%. Затоа, свеста за бенките и другите промени на кожата е клучна за рано откривање, според „Мајо клиник прес“.
Како се формираат бенките?
Кожата е составена од неколку видови клетки, вклучувајќи меланоцити, кои произведуваат меланин, пигментот одговорен за бојата на кожата. Меланоцитите обично се рамномерно распоредени, но кога се групираат заедно, формираат бенка. Меланомот се јавува кога се случуваат мутации во генетскиот материјал на меланоцитите што предизвикуваат нивниот неконтролиран раст.
Кога да се провери?
„Луѓето кои самите имале рак на кожа или имаат семејна историја на рак треба да се прегледаат. Истото важи и за оние со фактори на ризик како што се продолжено изложување на сонце, изгореници од сонце со плускавци или користење солариум, како и за секој што забележува сомнителни промени“, препорачува д-р Кетрин А. Дегесис, дерматолог и онколог во клиниката Мајо.
Тој исто така забележува дека ова може да помогне во рано откривање на сите видови рак на кожата, вклучително и меланомот.
„Пациентите со ослабен имунолошки систем исто така треба да одат на редовни прегледи бидејќи се изложени на поголем ризик“, додава тој.
Постојат две главни категории на рак на кожа: меланом и немеланом. Во рамките на групата на немеланом, најчести се базалноклеточниот карцином, кој е воедно и најчестиот вид на рак во светот, и сквамозноклеточниот карцином на кожата.
На што да внимавате со бенките
Типичните бенки се тркалезни, а не неправилни.
„Ако поставите огледало точно во средината на бенката, двете страни треба да изгледаат идентично“, објаснува д-р Дегесис.
Работ на бенката е исто така важен. Границата на бенката треба да биде јасно видлива.
„Пожелно е бенката да има остри и чисти рабови што ја одделуваат од остатокот од кожата, а не да бидат назабени или заматени.“
Бојата е исто така важна. Бенката треба да биде во една боја.
„Сакаме бенките да бидат во униформна боја, а не мешавина од нијанси како сина, црна, црвена и кафеава“, вели д-р Дегесис.
„Исто така, вашите бенки треба да изгледаат слично една на друга. Ако имате една што е сосема различна боја, тоа може да биде знак дека треба да се провери.“
Потребно е да се обрне внимание на дијаметарот на бенката. Треба да се внимава на големите бенки.
„Секоја бенка чиј дијаметар е поголем од гумата за бришење на молив бара преглед.“
Промената на бенката е важен знак и не се смета за добар знак.
„Секоја бенка што расте или се менува на кој било начин, без разлика дали станува збор за боја, големина, облик или појава на нови симптоми, треба да се испита“, истакнува д-р Дегесис.
Други видови на рак на кожата
Според д-р Дегесис, немеланомските карциноми на кожата честопати изгледаат како „промени на кожата за кои луѓето мислат дека се мозолчиња кои едноставно не исчезнуваат. Овие промени можат лесно да крварат или едноставно да не заздрават. Тие можат да бидат лушпести, болни или да растат. И тие лезии дефинитивно треба да се проверат“.
Како изгледа дерматолошкиот преглед?
Доколку имате сомнителна бенка, не одложувајте ја посетата на вашиот матичен лекар или дерматолог. Прегледот е едноставен и генерално безболен.
„Дерматолозите обично почнуваат со преглед на целото тело за да можеме да ја споредиме сомнителната лезија со други и да добиеме почетна состојба“, објаснува д-р Дегесис.
„Често користиме дерматоскоп, уред што ни овозможува да ја зголемиме лезијата и детално да ја проучиме.“
Доколку е потребна дополнителна анализа, вашиот лекар веројатно ќе предложи биопсија. Д-р Дегесис продолжува: „За време на биопсијата, ја вцепенуваме површината со лидокаин, слично на она што би го направиле кај стоматолог. Потоа земаме мал примерок од кожата и го испраќаме во лабораторија за анализа.“
Кои се главните фактори на ризик?
Иако постојат неколку видови, меланомот се смета за најопасен бидејќи најлесно се шири на други делови од телото. Д-р Дегесис ги наведува главните фактори на ризик за меланом.
Тука спаѓаат претходна дијагноза на рак на кожа, меланом кај блиски роднини како што се родители или браќа и сестри, историја на користење солариум или појава на изгореници од сонце со плускавци, светла кожа и ослабен имунолошки систем. Неодамнешните истражувања, исто така, покажуваат дека поголем број на бенки или поголем број на клинички атипични бенки, исто така, го зголемуваат ризикот.
Улогата на бојата на кожата
Иако светлата кожа е значаен фактор на ризик, меланомот може да се појави и кај луѓе со потемна кожа. Меланомот се јавува поретко кај луѓе со потемна кожа, но обично се дијагностицира во подоцнежна фаза, кога третманот е потежок.
„Ракот на кожата може да се развие на сите типови кожа, па затоа пациентите со потемна кожа треба да ја заштитат својата кожа и да одат на лекар за какви било сомнителни промени“, вели д-р Дегесис.
Дали треба превентивно да се отстрануваат белезите од раѓање?
Дијагнозата на рак е застрашувачка, па пациентите кои имале меланом може да бидат во искушение да ги отстранат сите други бенки. Д-р Дегесис објаснува дека тоа не е потребно.
„Нема клинички докази дека треба да ја отстраниме секоја пигментирана промена кај лице кое имало меланом.“
„Всушност, само околу една третина од меланомите се развиваат од претходно постоечки бенки“, објаснува таа.
„Само затоа што сте имале меланом или го имате во вашето семејство, не значи дека мора да ги отстраните сите ваши бенки. Иако е релативно едноставна процедура, таа секогаш доаѓа со свои ризици и придобивки. Во овој случај, ризиците од процедурата би ги надминале придобивките.“
Превенцијата е клучна
Доколку сакате да го намалите ризикот од рак на кожата, клучно е да ја ограничите изложеноста на ултравиолетово (UV) зрачење. Д-р Дегесис советува стандардни мерки за заштита од сонце: избегнувајте го сонцето кога е најсилно и носете капи со широк обод, очила за сонце и облека со долги ракави секогаш кога е можно. Кремата за сончање треба да се нанесува често, на секои 80 до 120 минути, а почесто ако пливате или се потите.
Исто така е важно да користите доволна количина крем – приближно количина што се вклопува во чаша за шот-шот со секое нанесување. Иако лосионите и спрејовите се слични по ефикасност, потешко е да се процени дали сте нанеле доволно со спреј.
„Обрнете посебно внимание на деловите од телото кои се најмногу изложени на сонце. Главата и вратот се очигледни, но луѓето често ги забораваат рацете, дланките, усните и ушите. Ова се вообичаени места каде што третираме рак на кожа бидејќи луѓето не се сеќаваат да стават заштита таму“, советува д-р Дегесис.
Кој фактор за заштита од сонце да се избере?
SPF, или фактор за заштита од сонце, покажува колку ефикасно кремата за сончање ги блокира штетните УВ зраци.
„Откако ќе го надминете SPF 30, разликата во ефикасноста на блокирањето од сонце е всушност само неколку проценти.“
На пример, SPF 30 блокира околу 97% од УВ зраците, додека SPF 50 блокира околу 98%“, вели д-р Дегесис. Таа додава важна забелешка: „Важно е да се запомни дека бројот на SPF не одредува колку долго ќе трае заштитата. Луѓето понекогаш мислат дека ако нанесат SPF 50, ќе бидат добро цел ден, но тој број нема никаква врска со тоа колку долго трае заштитата.“
Колку често за прегледи?
„Доколку имате силна семејна или лична историја на рак на кожа, препорачувам скрининг најмалку еднаш годишно“, вели д-р Дегесис.
,,Во некои случаи, ги скринираме пациентите почесто, како на пример ако неодамна имале меланом или имаат други фактори на висок ризик. Одредени видови на рак на крвта или трансплантација на органи, исто така, го зголемуваат ризикот. Но, генерално кажано, еднаш годишно е повеќе од доволно.“
The post Дали треба да се отстранат бенките како превентивна мерка? Дерматолог открива кога е вистинското време appeared first on Во Центар.
