Глобалната трка за изградба на огромни дата центри, кои ќе го поттикнат развојот на вештачката интелигенција, стигна и до Европа, но истовремено ги откри длабоките разлики меѓу земјите членки.
Додека 18 од 27-те влади на ЕУ се обврзаа да финансираат европски проект за создавање седум големи инфраструктурни капацитети за вештачка интелигенција, девет земји се држат на дистанца, главно поради притисокот врз националните буџети.
Станува збор за една од најзначајните индустриски политики на ЕУ во глобалната трка за развој на AI инфраструктурата. Според документ на Европската комисија, владите кои учествуваат во проектот се обврзале да издвојат околу 3 милијарди евра.
Во меѓувреме, САД и понатаму имаат предност, бидејќи технолошките гиганти како OpenAI, Anthropic и xAI на Илон Маск вложуваат огромни приватни средства во проширување на својата инфраструктура преку проекти како „Stargate“ и „Colossus“.
Трката веќе не се води само околу развојот на моделите за вештачка интелигенција, туку и околу обезбедувањето на потребната компјутерска моќ за нивно тренирање и функционирање.
Европскиот проект
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, минатата година го најави планот за создавање седум таканаречени AI фабрики низ ЕУ – три големи и четири помали.
Целта е на истражувачите и стартапите да им се обезбеди потребната компјутерска моќ за развој и тренирање на големи модели на вештачка интелигенција.
Сепак, европското финансирање само по себе не е доволно. Пред да започне изградбата на AI фабриките, од владите се бара да се обврзат дека ќе купуваат пресметковна моќ од националната инфраструктура. Вредноста на овие обврски треба да биде најмалку еднаква на средствата што ги обезбедува ЕУ.
Учеството на државите се смета за клучно за привлекување приватни инвеститори, особено на пазар каде што трошоците за енергија во Европа се високи, а процедурите за добивање дозволи често се побавни отколку во САД.
Земјите членки до крајот на јули требаше да ги достават своите финансиски обврски. Вкупно 18 влади најавиле дека ќе издвојат средства за заеднички вложувања поврзани со изградбата на една од седумте големи AI фабрики.
Финансиските обврски значително се разликуваат меѓу земјите.
Франција, Данска, Полска и Чешка се обврзале да издвојат најмалку 100 милиони евра за „помала“ AI фабрика.
Португалија, Шпанија, Германија, Италија и Грција планираат да вложат најмалку 200 милиони евра за „поголема“ фабрика.
Најамбициозна е Германија, која се обврзала на дополнителни 800 милиони евра, со што нејзиниот вкупен национален придонес достигнува 1 милијарда евра.
Другите земји се на значително пониско ниво – од 50 милиони евра од Шведска до само 1 милион евра од Литванија.
Хрватска, Унгарија и Литванија, пак, ја поддржуваат полската кандидатура со вкупен придонес од 36 милиони евра.
За некои влади, сепак, и издвојувањето од неколку десетици или стотици милиони евра во период од десет години претставува сериозен предизвик.
Холандската влада во писмо од март навела дека актуелниот буџет не остава простор за потребните финансиски обврски. Наместо тоа, таа се заложила за „флексибилен и одржлив“ развој на AI инфраструктурата, без големи државни обврски кон можни идни големи AI фабрики.
Некои земји, пак, веќе насочиле средства кон постоечки и помали AI проекти и претпочитаат да се фокусираат на нив.
